เลือกตั้งที่บราซิล คนออกมาประท้วงในฝรั่งเศส สงครามในอีกซีกโลก... แล้วทั้งหมดนี้เกี่ยวอะไรกับคนที่ทำมาหากินอยู่ในประเทศไทย ถ้าดูข่าวแยกกัน เราอาจเห็นแค่ว่าใครชนะเลือกตั้ง ใครประท้วงรัฐบาล หรือประเทศไหนกำลังขัดแย้งกัน แต่พอได้คุยกับเจ ผมเริ่มเห็นว่าเบื้องหลังข่าวมีเรื่องให้ทำความเข้าใจมากกว่าที่คิด เพราะเหตุการณ์ที่เราเห็นวันนี้ บางเรื่องมีประวัติศาสตร์ยาวนานหลายสิบปี บางเรื่องก็เป็นผลจากการตัดสินใจของคนที่อยู่ไกลจากเราออกไปมาก ผมเริ่มจากถามเจถึงคำว่า Polycrisis ที่เขาใช้พูดถึงวิกฤตโลก เจอธิบายว่าเป็นภาวะที่วิกฤตหลายเรื่องเกิดซ้อนกันและส่งผลต่อกัน อย่างช่วงโควิดที่กระทบเศรษฐกิจ ตามมาด้วยสงครามรัสเซียกับยูเครน เงินเฟ้อ ปัญหาพลังงาน ความมั่นคงทางอาหาร และภัยคุกคามทางไซเบอร์ แต่ละเรื่องไม่ได้มีสาเหตุเดียวกัน เพียงแต่เมื่อมันเกิดขึ้นพร้อมกัน ปัญหาหนึ่งอาจซ้ำเติมอีกปัญหาจนซับซ้อนกว่าเดิม สิ่งที่เจอยากให้มองจึงไม่ใช่แค่เศรษฐกิจ แต่รวมถึงภูมิรัฐศาสตร์ หรือความสัมพันธ์ระหว่างอำนาจ การเมือง และผลประโยชน์ของประเทศต่างๆ ด้วย เจยกตัวอย่างว่า บางครั้งเราได้ยินข่าวว่าประเทศต่างๆ เริ่มเตรียมอาหารสำรอง หรือมีมาตรการรับมือเหตุฉุกเฉิน เราอาจรีบคิดว่าเป็นเพราะสงคราม แต่จริงๆ อาจมีเหตุผลเรื่องภัยธรรมชาติ ระบบเทคโนโลยี หรือความเสี่ยงอื่นๆ ที่ต่างกันออกไป การเห็นเหตุการณ์คล้ายกันจึงไม่ได้หมายความว่าทุกประเทศกำลังเผชิญปัญหาเดียวกัน บราซิลเป็นตัวอย่างแรกที่เจหยิบมาอธิบาย การเลือกตั้งประธานาธิบดีบราซิลปี 2026 ลูลา ชนะ ฟลาวิโอ โบลโซนาโร ด้วยคะแนนประมาณ 51.8% ต่อ 48.2% ผ่านระบบเลือกตั้งสองรอบที่ให้ผู้สมัครอันดับต้นๆ มาแข่งขันกันในรอบสุดท้าย แต่เจมองว่าประเด็นสำคัญไม่ใช่แค่ชัยชนะของฝ่ายซ้าย เพราะถ้าย้อนกลับไปดูการเลือกตั้งปี 2022 ที่ลูลาเอาชนะยาอีร์ โบลโซนาโร ผู้เป็นพ่อ เราจะพบความขัดแย้งที่รุนแรงตามมา ทั้งการปฏิเสธผลเลือกตั้ง การบุกสถานที่ราชการ และคดีเกี่ยวกับความพยายามล้มล้างระบอบประชาธิปไตย เจอธิบายเรื่องนี้ผ่านบทบาทของสถาบันการเมืองบราซิล โดยเฉพาะศาลสูงและศาลการเลือกตั้ง ซึ่งมีหน้าที่คุ้มครองกระบวนการประชาธิปไตย รวมถึงกฎหมายที่ใช้ป้องกันความพยายามยึดอำนาจนอกระบบ เขาเปรียบเทียบกับเยอรมนีหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ซึ่งมีการสร้างกลไกป้องกันไม่ให้ระบอบเผด็จการกลับมามีอำนาจอีกครั้ง เป็นคำถามที่น่าสนใจว่า หากประชาธิปไตยต้องการปกป้องตัวเองจากการถูกล้มล้าง สถาบันทางการเมืองควรมีอำนาจมากเพียงใด และจะทำอย่างไรไม่ให้อำนาจนั้นถูกนำไปใช้เป็นเครื่องมือของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเสียเอง แต่ความซับซ้อนของบราซิลยังไม่จบแค่การเมืองภายในประเทศ เพราะเจพาย้อนกลับไปดูความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกากับลาตินอเมริกาด้วย เจอธิบายแนวคิด Monroe Doctrine ที่มีมาตั้งแต่ปี 1823 ซึ่งเดิมสหรัฐฯ ใช้ประกาศต่อต้านการขยายอิทธิพลของมหาอำนาจยุโรปเข้ามาในทวีปอเมริกา ก่อนที่แนวคิดนี้จะถูกขยายความในยุคต่อมา จนสหรัฐฯ มองภูมิภาคลาตินอเมริกาเป็นพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงและอิทธิพลของตัวเอง ต่อมายังมีแนวคิด Big Stick ในยุคประธานาธิบดีธีโอดอร์ รูสเวลต์ ซึ่งใช้การทูตควบคู่กับการแสดงอำนาจทางทหาร และขยายบทบาทของสหรัฐฯ ในฐานะผู้รักษาระเบียบของภูมิภาค พอเจอธิบายมาถึงตรงนี้ ผมเลยถามว่า สหรัฐฯ ต้องการรักษาอิทธิพลในลาตินอเมริกาไปเพื่ออะไร เพื่อความมั่นคง เศรษฐกิจ หรือเพราะไม่ต้องการให้รัฐบาลที่มีแนวคิดตรงข้ามขึ้นมามีอำนาจ เจมองว่ามันเกี่ยวข้องกันทั้งหมด ทั้งเรื่องผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ ความมั่นคง และการแข่งขันทางอุดมการณ์ เขาหยิบมาตรการทางการค้าของรัฐบาลทรัมป์ต่อบราซิลมาเป็นตัวอย่างของแรงกดดันระหว่างประเทศ แต่ก็ย้ำว่าข้อสงสัยเรื่องการแทรกแซงทางการเมืองที่อยู่เบื้องหลังนั้น เรายังไม่สามารถสรุปได้จากข้อมูลที่มี ตรงนี้ทำให้ผมเริ่มเห็นว่า การเลือกตั้งในประเทศหนึ่งอาจไม่ได้ส่งผลแค่กับประชาชนประเทศนั้น เพราะการเปลี่ยนรัฐบาลอาจเปลี่ยนความสัมพันธ์กับมหาอำนาจ และส่งผลต่อทิศทางเศรษฐกิจของภูมิภาคได้ด้วย เจยังตั้งข้อสังเกตว่า ชัยชนะของลูลาอาจเป็นสัญญาณของการกลับมาได้รับความนิยมของฝ่ายซ้าย ในช่วงที่หลายประเทศมีผู้นำฝ่ายขวาขึ้นมามีอำนาจ โดยเจลองอธิบายว่าความไม่พอใจผู้นำฝ่ายขวา หรือความหวังต่อนโยบายสวัสดิการและประชานิยม อาจเป็นส่วนหนึ่งของแรงจูงใจที่ทำให้ประชาชนตัดสินใจเลือกฝ่ายซ้าย เจลองนำแนวคิดเศรษฐศาสตร์ออสเตรียนเรื่อง ความเห็นแก่เวลา (Time Preference) มาอธิบายแรงจูงใจทางการเมืองด้วยว่า นโยบายที่ให้ประโยชน์ในระยะสั้นอาจมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจเลือกตั้ง แม้ว่าต้นทุนระยะยาวของนโยบายเหล่านั้นจะยังไม่ปรากฏก็ตาม แต่ตรงนี้ผมเป็นฝ่ายตั้งข้อสงสัยว่า เราจะรู้ได้จริงๆ หรือเปล่าว่าคนบราซิลเลือกแบบนั้นเพราะอะไร เพราะหากมองผ่านแนวคิด Human Action เราต้องยอมรับว่ามนุษย์แต่ละคนกำลังตัดสินใจภายใต้เหตุผลและข้อจำกัดที่แตกต่างกัน คนนอกอย่างเราอาจไม่เข้าใจต้นทุนหรือทางเลือกที่พวกเขากำลังเผชิญอยู่ทั้งหมด เจเห็นด้วยกับข้อสงสัยนี้ ก่อนจะเสนอว่าในภาพรวม นโยบายประชานิยมหรือแรงจูงใจที่นักการเมืองสร้างขึ้นอาจมีส่วนในการตัดสินใจของประชาชนด้วย แต่ก็ยังเป็นเพียงการตีความจากมุมคนนอก ไม่ได้หมายความว่าเรารู้เหตุผลที่แท้จริงของผู้เลือกตั้งทุกคน หรือพิสูจน์ได้ว่าผู้เลือกตั้งฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีความเห็นแก่เวลาสูงกว่าคนกลุ่มอื่น จากบราซิล เจพาไปดูฝรั่งเศส ซึ่งมีภูมิหลังต่างกันออกไปอีกมาก การประท้วงฝรั่งเศสในปี 2026 มีทั้งนักเรียน นักศึกษา ครู และกลุ่มแรงงานออกมาเรียกร้องเรื่องการศึกษา บริการสาธารณะ และค่าครองชีพ โดยข้อเรียกร้องขยายกว้างขึ้นตามความไม่พอใจต่อสภาพเศรษฐกิจและการทำงานของรัฐบาล แต่เจไม่ได้เริ่มอธิบายจากเหตุการณ์ปัจจุบัน เขาพาย้อนกลับไปถึงการปฏิวัติฝรั่งเศสปี 1789 การต่อต้านระบอบเก่า การขึ้นสู่อำนาจของนโปเลียน และการเปลี่ยนแปลงระเบียบการเมืองยุโรปในเวลาต่อมา เจหยิบแนวคิด Balance of Power หรือดุลแห่งอำนาจ มาอธิบายว่า เมื่อประเทศหนึ่งขยายอำนาจมากขึ้น ประเทศอื่นก็อาจรวมตัวกันเพื่อถ่วงดุลไม่ให้มีฝ่ายใดครอบงำทั้งหมด ประวัติศาสตร์ยุโรปจึงไม่ได้มีแต่เรื่องการต่อสู้ระหว่างประชาชนกับรัฐบาล แต่ยังเกี่ยวข้องกับการแข่งขันระหว่างรัฐด้วย ก่อนจะมาถึงอีกเหตุการณ์ที่เจให้ความสำคัญมาก นั่นคือการประท้วงฝรั่งเศสในเดือนพฤษภาคม 1968 เจอธิบายว่าเหตุการณ์ครั้งนั้นไม่ได้มีแค่ข้อเรียกร้องเรื่องเศรษฐกิจ แต่เป็นช่วงสำคัญของการเปลี่ยนแปลงความคิดทางสังคม ทั้งเรื่องเสรีภาพ ความเท่าเทียม การต่อต้านวัฒนธรรมเดิม และการตั้งคำถามกับอำนาจที่เคยได้รับการยอมรับ โดยเฉพาะการเกิดขึ้นของกระแส ฝ่ายซ้ายใหม่ (New Left) ซึ่งแตกต่างจากฝ่ายซ้ายแบบเดิมที่เน้นความขัดแย้งทางชนชั้นและการเปลี่ยนระบบเศรษฐกิจ ฝ่ายซ้ายใหม่บางส่วนหันมาวิพากษ์รัฐคอมมิวนิสต์ที่จำกัดเสรีภาพ และให้ความสำคัญกับสิทธิและประเด็นทางสังคมมากขึ้น ในมุมมองของเจ ความเปลี่ยนแปลงทางความคิดเหล่านี้เป็นภูมิหลังสำคัญของการเมืองฝรั่งเศสยุคปัจจุบัน แม้เขาจะย้ำว่าการประท้วงปี 1968 กับการประท้วงในปี 2026 ไม่ใช่เหตุการณ์ที่มีลักษณะหรือข้อเรียกร้องเหมือนกันก็ตาม อีกเรื่องที่เจให้ความสำคัญคือนโยบายรับผู้อพยพ เขาตั้งคำถามว่ารัฐบาลยุโรปมีแรงจูงใจอะไรในการเพิ่มประชากรและแรงงานจากต่างประเทศ และเมื่อจำนวนประชากรเพิ่มขึ้น รัฐจะมีแนวโน้มขยายการใช้จ่ายและบทบาทของตัวเองตามไปด้วยหรือไม่ เจเชื่อมเรื่องนี้กับ Wagner's Law ซึ่งเป็นแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์ที่เสนอว่า เมื่อเศรษฐกิจพัฒนาและรายได้ของสังคมเพิ่มขึ้น การใช้จ่ายภาครัฐก็มีแนวโน้มเพิ่มตามไปด้วย แต่เจก็ยอมรับว่าความสัมพันธ์นี้ไม่ได้เกิดขึ้นเหมือนกันทุกประเทศ และไม่ใช่เหตุผลว่ารัฐจำเป็นต้องขยายตัวเสมอไป สิ่งที่เจต้องการตั้งคำถามคือ เมื่อรัฐบาลขยายงานบริการและสวัสดิการไปเรื่อยๆ ใครจะเป็นผู้รับต้นทุน และถ้าเศรษฐกิจไม่สามารถรองรับรายจ่ายเหล่านั้นได้อีกต่อไป รัฐบาลจะจัดการอย่างไร ส่วนเรื่องผู้อพยพกับศาสนาเป็นประเด็นละเอียดอ่อน ผมจึงชวนเจแยกให้ออกระหว่างผู้คนกับนโยบาย เพราะเราไม่ควรเอาการกระทำของคนบางส่วนไปตัดสินคนทั้งกลุ่ม และไม่อาจสรุปได้ว่าผู้อพยพหรือศาสนาใดเป็นต้นเหตุของการประท้วงฝรั่งเศสทั้งหมด เจขยายความว่า สิ่งที่เขาต้องการวิพากษ์คือแรงจูงใจของรัฐและผลของนโยบายที่รัฐเลือกใช้มากกว่า ส่วนข้อวิเคราะห์ว่าปัจจัยเหล่านั้นมีผลต่อความขัดแย้งทางสังคมมากเพียงใด ก็ยังต้องตรวจสอบหลักฐานกันต่อ มีช่วงหนึ่งที่เจพูดแรงถึงขนาดว่า ปัญหาฝรั่งเศสอาจสะสมมายาวนานจนไม่สามารถแก้ด้วยการเปลี่ยนนโยบายเพียงไม่กี่ข้อได้ เขามองว่าถ้าจะเข้าใจปัญหาปัจจุบันจริงๆ ก็อาจต้องย้อนกลับไปดูพัฒนาการทางความคิดและสถาบันการเมืองตลอดหลายร้อยปี ผมคิดว่านี่เป็นอีกมุมที่น่าสนใจ เพราะเวลาเราเห็นการประท้วง เราอาจรีบมองหาวิธีแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่ถ้าโครงสร้างของปัญหาสะสมมานาน การแก้เรื่องหนึ่งอาจกระทบอีกหลายเรื่องที่เกี่ยวข้องกันอยู่ แล้วคนไทยอย่างเราเกี่ยวอะไรกับเรื่องทั้งหมดนี้? เจยกตัวอย่างสงครามและวิกฤตพลังงานที่ส่งผลกระทบข้ามมาถึงไทย โดยเฉพาะความเสี่ยงจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางและการขนส่งพลังงาน เมื่อราคาน้ำมันโลกผันผวน ต้นทุนการเดินทาง การผลิต และสินค้าในชีวิตประจำวันก็อาจเปลี่ยนตามไปด้วย เจยังตั้งคำถามกับนโยบายพลังงานของไทย ทั้งการบริหารกองทุนน้ำมัน การจัดเก็บภาษี และการสร้างทางเลือกด้านพลังงานว่า นโยบายที่รัฐใช้กำลังช่วยให้ประชาชนรับมือกับต้นทุนได้ดีขึ้นจริงหรือไม่ หรือบางครั้งการแทรกแซงของรัฐก็อาจสร้างข้อจำกัดใหม่ขึ้นมาเอง พอคุยถึงคนรุ่นใหม่ที่ทำงานหนัก แต่ยังรู้สึกว่าชีวิตไม่มั่นคง ผมถามเจว่า เราจะแยกอย่างไรว่าอะไรเป็นผลจากกลไกตลาด และอะไรเกิดจากนโยบายของรัฐ เจเสนอว่า ก่อนจะตอบคำถามนั้น เราควรย้อนดูว่ารัฐบาลทำอะไรไปบ้าง เขายกนโยบายแจกเงินของไทยมาเป็นตัวอย่าง แล้วตั้งคำถามกับแนวคิดกระตุ้นเศรษฐกิจด้วยการเพิ่มกำลังซื้อของประชาชน ในมุมมองของเจ การแจกเงินอาจทำให้การบริโภคเพิ่มขึ้นในระยะสั้น และตัวเลขกิจกรรมทางเศรษฐกิจดูดีขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าประชาชนจะมีรายได้หรือความมั่นคงเพิ่มขึ้นอย่างยั่งยืนเสมอไป โดยเฉพาะถ้าค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันยังสูงขึ้น ขณะที่รายได้ของคนจำนวนมากเพิ่มไม่ทัน เจยกตัวอย่างใกล้ตัวอย่างข้าวจานละ 50–60 บาท แล้วถามว่า หากคนทำงานมีรายได้เท่าเดิม แต่ต้องจ่ายค่ากินค่าอยู่มากขึ้นเรื่อยๆ พวกเขาจะเหลือเงินสำหรับการออมและสร้างอนาคตได้อย่างไร ประเด็นนี้ทำให้ผมนึกถึงคำถามที่ว่า ก่อนจะโทษว่าทุนนิยมหรือตลาดเสรีทำให้ชีวิตเราเป็นแบบนี้ เราเข้าใจหรือยังว่าระบบเศรษฐกิจที่กำลังเผชิญอยู่ มีนโยบายรัฐเข้ามาเกี่ยวข้องตรงไหนบ้าง เจจึงชวนมองเรื่องแรงจูงใจขององค์กรรัฐกับเอกชน โดยอ้างถึงงาน Bureaucracy ของ Ludwig von Mises ที่อธิบายความแตกต่างระหว่างการบริหารธุรกิจภายใต้กลไกกำไรขาดทุน กับการบริหารหน่วยงานรัฐที่ต้องดำเนินงานภายใต้กฎระเบียบและงบประมาณ ในตลาด ผู้ประกอบการต้องคอยดูว่าลูกค้าต้องการอะไร ต้นทุนที่จ่ายไปคุ้มค่าหรือไม่ และถ้าให้บริการไม่ดี ลูกค้าจะเปลี่ยนไปใช้บริการคู่แข่งหรือเปล่า แต่หน่วยงานรัฐหลายแห่งไม่ได้เผชิญแรงกดดันแบบเดียวกัน โดยเฉพาะบริการที่รัฐเป็นผู้ผูกขาด เจยกตัวอย่างประสบการณ์การติดต่อหน่วยงานราชการเทียบกับภาคเอกชน แล้วตั้งคำถามว่าทำไมบริการสองแบบจึงสร้างประสบการณ์ให้ประชาชนแตกต่างกันได้มาก ทั้งที่ผู้รับบริการก็เป็นคนคนเดียวกัน แน่นอนว่าไม่ได้หมายความว่างานทุกอย่างของรัฐควรวัดด้วยกำไรขาดทุน หรือภาคเอกชนจะทำงานได้ดีกว่าในทุกกรณี แต่ประเด็นที่เจอยากชวนคิดคือ แรงจูงใจและกฎกติกาขององค์กรมีผลต่อวิธีที่องค์กรนั้นใช้ทรัพยากรและให้บริการประชาชนอย่างไร จากตรงนี้เจจึงเสนอว่า หากต้องการลดภาระค่าครองชีพ รัฐอาจต้องพิจารณาการลดภาษี ลดกฎระเบียบที่เป็นอุปสรรค และทบทวนหน่วยงานหรือรายจ่ายที่ไม่จำเป็น แทนที่จะใช้การแจกเงินเป็นคำตอบหลักทุกครั้งที่เกิดปัญหาเศรษฐกิจ เขาไม่ได้บอกว่ารัฐจะเลิกทำทุกอย่างได้ในทันที เพราะยังมีบริการอย่างโรงพยาบาล ความปลอดภัย และงานสาธารณะบางประเภทที่ต้องถกเถียงกันต่อว่าจะจัดการอย่างไรให้เหมาะสม แต่ในมุมของเจ อย่างน้อยรัฐควรทำให้ประชาชนมีพื้นที่จัดการชีวิตและทรัพย์สินของตัวเองได้มากขึ้น แล้วทำไมการเปลี่ยนรัฐบาลจึงอาจไม่ช่วยให้ปัญหาเหล่านี้หมดไป? เจหยิบแนวคิดของ Hans-Hermann Hoppe จากหนังสือ Democracy: The God That Failed มาคุยต่อ โดยตั้งคำถามถึงแรงจูงใจของนักการเมืองที่มีวาระดำรงตำแหน่งจำกัด หากนักการเมืองต้องแข่งขันเพื่อรักษาอำนาจภายในสี่หรือหกปี พวกเขาจะมีแรงจูงใจมากแค่ไหนในการใช้นโยบายที่อาจไม่เป็นที่นิยมในวันนี้ แต่ให้ประโยชน์ในระยะยาว และจะเกิดอะไรขึ้นถ้ารัฐบาลชุดหนึ่งลดภาษีหรือลดรายจ่ายได้สำเร็จ แต่รัฐบาลชุดต่อมากลับนำนโยบายเดิมกลับมาอีก เจมองว่าการเมืองอาจวนกลับมาสู่ปัญหาเดิมได้เรื่อยๆ เพราะแรงจูงใจของผู้มีอำนาจไม่ได้เปลี่ยนไปพร้อมกับตัวบุคคล แม้ข้อสังเกตนี้จะไม่ได้หมายความว่านักการเมืองทุกคนคิดถึงแต่ประโยชน์ระยะสั้น หรือประชาธิปไตยไม่สามารถสร้างนโยบายระยะยาวได้เลยก็ตาม ผมว่าตรงนี้เชื่อมกับเรื่องบราซิลได้ดี เพราะแม้ผู้คนจะเลือกฝ่ายซ้ายหรือฝ่ายขวาขึ้นมา แต่ถ้ากฎกติกายังคงสร้างแรงจูงใจให้ผู้มีอำนาจใช้ทรัพยากรของประชาชนเพื่อรักษาคะแนนนิยม เราก็ยังต้องถามต่อว่า การเปลี่ยนผู้ปกครองเพียงอย่างเดียวจะเปลี่ยนผลลัพธ์ได้มากแค่ไหน แล้วในโลกที่เต็มไปด้วยวิกฤต คนธรรมดาควรทำอย่างไร? ช่วงท้ายผมถามเจว่า ในเมื่อเราไม่ได้เป็นคนมีอำนาจกำหนดนโยบายประเทศ สิ่งที่เราทำได้จริงๆ คืออะไร เจตอบโดยแยกให้เห็นสองเรื่อง เรื่องแรกคือในระดับนโยบาย เขายังเห็นว่าการลดอำนาจรัฐ ลดภาระภาษี และลดอุปสรรคทางเศรษฐกิจเป็นแนวทางสำคัญ เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนมีเงินเหลือเก็บ มีทรัพย์สิน และสามารถตัดสินใจเกี่ยวกับชีวิตตัวเองได้มากขึ้น แต่ในระดับปัจเจก เจมองว่าเราไม่จำเป็นต้องรอให้การเมืองเปลี่ยนก่อนจึงจะเริ่มทำอะไรได้ เราสามารถติดตามสถานการณ์ ประเมินความเสี่ยง และหาทางปรับตัวภายใต้ข้อจำกัดที่มีอยู่ เจพูดถึงการพึ่งพาตนเอง และการมีอำนาจกำหนดชีวิตตัวเอง แม้เราจะไม่ได้มีอำนาจกำหนดอนาคตของประเทศทั้งหมด เขายังมองว่าการถือครองสินทรัพย์ที่รักษามูลค่าได้อาจเป็นทางเลือกหนึ่งในการรับมือปัญหาเศรษฐกิจ แต่ก็ไม่ใช่คำตอบของทุกวิกฤต เพราะโลกยังมีปัญหาการเมือง สงคราม พลังงาน และความมั่นคงอีกหลายด้านที่ต้องคิดควบคู่กัน ผมชอบเรื่องการปรับตัวที่เจพูด เพราะเมื่อก่อนผมเองก็เคยอินกับการเมืองมากจนบางครั้งลืมหันกลับมาดูชีวิตตัวเอง การติดตามข่าวและเข้าใจปัญหาของสังคมเป็นเรื่องสำคัญ แต่เราก็ยังต้องกลับมาดูด้วยว่า ภายใต้สถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป เราจะใช้ชีวิตต่ออย่างไร สิ่งที่ผมได้จากการคุยกับเจครั้งนี้ คือการได้ย้อนกลับไปดูเบื้องหลังเหตุการณ์ที่เราเห็นผ่านข่าว ตั้งแต่การเลือกตั้งบราซิลที่โยงไปถึงประวัติศาสตร์อำนาจของสหรัฐฯ การประท้วงฝรั่งเศสที่พาไปสำรวจความคิดทางการเมืองหลายยุค จนถึงคำถามเรื่องนโยบายรัฐและค่าครองชีพที่กลับมาหาเราในประเทศไทย ผมย้ำถึงจุดยืนตัวเองในเรื่องตลาดเสรี เศรษฐศาสตร์ออสเตรียน และเสรีภาพปัจเจก แต่ก็ไม่อยากให้จุดยืนของตัวเองไปหยุดการตั้งคำถามกับสิ่งที่เชื่อ เพราะที่ผ่านมา ผมเองก็เคยมองนโยบายประชานิยมโดยไม่ได้ตั้งคำถามกับมันมากนัก และไม่ได้หมายความว่าผมกับเจ หรือคนที่ฟังเรา จะต้องเห็นตรงกันทุกเรื่อง ผมคิดว่าเรื่องที่น่ากลับไปคิดต่อจากบทสนทนาครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงว่าโลกกำลังจะเปลี่ยนไปทางซ้ายหรือทางขวา หรือประเทศไหนกำลังจะมีอำนาจมากขึ้น แต่คือเมื่อเราเห็นเหตุการณ์หนึ่งเกิดขึ้น เราเข้าใจเบื้องหลังของมันมากแค่ไหน และเราจะรู้ได้อย่างไรว่าคำอธิบายที่เราเชื่ออยู่นั้นมีข้อจำกัดตรงไหนบ้าง บทความนี้คงถ่ายทอดรายละเอียดทั้งหมดจากการคุยกันเกือบสองชั่วโมงไม่ได้ โดยเฉพาะวิธีที่เจเชื่อมประวัติศาสตร์การเมืองเข้ากับเศรษฐกิจ และคำถามที่เราค่อยๆ แลกเปลี่ยนกันระหว่างทาง ใครที่สนใจว่าประเด็นเหล่านี้เชื่อมโยงกันอย่างไร ผมอยากชวนกลับไปดูไลฟ์เต็ม แล้วลองตั้งคำถามกับสิ่งที่เราเล่าไปด้วยกัน #SOUPlive #SOUPpill #การเมืองโลก #เศรษฐศาสตร์ออสเตรียน #เลือกตั้งบราซิล #ฝรั่งเศส #เจไกรศรณ์กรุงเกษม #Siamstr

ยูเคยอยากรู้อะไรหลายอย่าง อยากทำหลายอย่าง อยากเป็นอะไรบางอย่าง แต่ว่าคุยกันอยู่ดี ๆ จากซุปคนถาม กลายเป็นคนต้องตอบซะเอง 😅 เมื่อซุปถามยูว่า “ชีวิตคืออะไร” แต่ยูถามกลับมาจนซุปต้องเงียบไป 62 นาที... #ซุปคนละชาม EP6 #ซุปยู #Siamstr #ชีวิตคืออะไร #เรื่องเล่าชีวิต #ชวนคิด #มุมมอง #ชีวิต #เติบโต

เห็นเขาบอกว่า GPT-6 Astra พูดเก่งคุยเก่ง ปกติซุปก็ไม่ได้ใช้เสียงคุยกับ AI แบบนี้เลย เลยลองจับมาคุยเล่นดู ตอนแรกก็ไม่ได้คิดว่าจะคุยอะไรจริงจัง ไป ๆ มา ๆ ก็เป็นอย่างในคลิป...🤣 ถ้า AI ไม่เคยมีชีวิต จะเข้าใจชีวิตได้ไหม #ซุปคนละชาม EP6 #ซุปGPT #Siamstr

ถอดรหัส "พลังความสม่ำเสมอ" ของลุงโฉลกและ อ.ต๊ำ ไม่ว่าจะเป็น การเทรด การทำงาน การจัดรายการ ที่ทำต่อเนื่องไม่เคยหยุด ความสม่ำเสมอไม่ใช่พรสวรรค์ แต่คือ “กติกาง่าย ๆ” ที่เราเลือกทำมันในทุก ๆ วัน สัจจะทำให้เราเริ่ม วิริยะทำให้เราไม่ถอย อธิษฐานทำให้เราอยู่กับเส้นทาง และความรับผิดชอบทำให้เราส่งมอบผลลัพธ์ต่อเนื่องให้คนที่รอเราอยู่ เช่น ลูกค้า ผู้ติดตามหรือครอบครัว ค่อย ๆ ทำเล็ก ๆ น้อย ๆ แต่ทำทุกวัน ปล่อยให้ “ดอกเบี้ยของวินัย” ทบต้นไปเอง ปล่อยให้ “เครดิตความเชื่อใจ” โตตามไปด้วย เราไม่ต้องวิ่งเร็วกว่าใคร แค่เดินต่อเนื่องกว่าเมื่อวาน #ลุงโฉลก #CDCTalk #EP40 #Siamstr

เมื่ออิส @npub1z7k4...xre4 จะร้องเพลงในที่งาน #ลานเพื่อนเรา 19 ก.ค. นี้ที่ #OneDayArt พัทยา ซุปรับปากน้องไว้แล้วว่าจะเล่นให้ นี่จับกีต้าร์ไฟฟ้าในรอบ 10 ปีเลย มั่วๆ ไป ไม่มีใครรู้หรอกเนอะ 5555 #Siamstr #LGM #ลานกรองมันส์

แล้วถ้า #สภายาส้ม กลับมารวมตัวกันอีกครั้ง กับซีรีส์ที่ทั้งโลกกำลังพูดถึง 🔥 #สงครามส่งด่วน #RightShift

เทียบกัน Version 1 และ 2 อ่านง่าย ถ่ายคล่อง ฟินสุดๆ เร็วๆ นี้ 2nd Edition พร้อมกับ Audio Book เสียง อ.ต๊ำ Gm ครับ #Siamste

เสรีภาพคือธรรมชาติของปัญญาชนผู้รู้จักตนเอง มันเกิดขึ้นพร้อมกับการมีชีวิต มิใช่ของขวัญจากอำนาจใด ๆ จงใช้เสรีภาพอย่างคนมีปัญญา ไม่ใช่อย่างคนมีแต่อารมณ์ จงยืนในที่ที่เจ้าเลือกด้วยเหตุผล มิใช่ยืนในที่ที่เขาให้เจ้ายืน GM #Siamstr

สิ่งที่รัฐกลัวที่สุด คือประชาชนที่รู้ว่าทุนนิยมช่วยเขาได้ #Siamstr

เทคนิคการ(ถก)เถียง #EIOL GM ครับ #Siamstr View article →

เงินเฟ้อ คือการขโมยแบบเงียบ ๆ ภาษีศุลกากร คือการปล้นอย่างเปิดเผย GM #Siamstr View article →

GM #Siamstr บทความเก่า ๆ ของ Hazlitt ดี ๆ มีอีกเยอะมาก View article →

หนังสือที่เค้าว่ากันว่า…อ่านแล้วจะเปลี่ยนวิธีคิดเรื่องเศรษฐกิจไปตลอดชีวิต หนังสือที่คนทั่วโลก ยกให้เป็นบทเรียนเศรษฐศาสตร์ที่ดีที่สุด รีวิว "เศรษฐศาสตร์ เล่มเดียวจบ" Economics in One Lesson ฉบับแปลไทย โดยทีมผู้แปล (อ.ขิง & บก.จิงโจ้) คืนนี้ 1 ทุ่มตรง #Siamstr #EIOL #เศรษฐศาสตร์เล่มเดียวจบ #EconomicsinOneLesson

ศุกร์นี้ #สภายาส้ม 64 #เงินเฟ้อคือคดีอาญา ใครอ่านแล้วอินบทไหน ประเด็นไหน หัวข้อไหน มาถล่มแชทกันให้ยับกันไปเลย #Siamstr View article →

#สภายาส้ม เปิดคลิปแรกของปีมาด้วยประเด็นที่เดือดสุด! สองเรื่องที่ดูเหมือนไม่เกี่ยวกัน แต่พอขุดลึก ๆ มันเชื่อมโยงกันแบบโคตรชัด ใครพลาดบอกเลยว่าเสียดาย เมื่อคืนอาจารย์ขิงพูดถึง USDT บน Bitcoin Lightning Network ที่อาจเปลี่ยนโฉมหน้าของเงินดิจิทัลอีกครั้ง USDT หรือ Tether เป็น Stablecoin ที่มีมูลค่าคงที่กับดอลลาร์สหรัฐฯ แล้วหาก USDT บน Lightning ทำให้การทำธุรกรรมข้ามพรมแดนง่ายขึ้น รัฐบาลจะรับมือยังไง ? มันจะกระทบแผนการออก CBDC ของธนาคารกลางแค่ไหน ? ถ้าผู้คนสามารถใช้ USDT ได้อย่างเสรีและรวดเร็ว ใครจะยังอยากใช้ CBDC ที่อยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐ ? (อาจารย์พิริยะเข้ามาแจมด้วยพอดีอย่างมันส์) ซุปมองว่านี่อาจเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่นำไปสู่การแข่งขันระหว่างเงินดิจิทัลของภาคเอกชนและเงินที่รัฐต้องการควบคุม การที่ USDT ใช้งานบน Lightning ได้ อาจทำให้ CBDC ต้องเร่งพัฒนาหรือหาทางจำกัดการใช้ Stablecoin ไม่ให้กลายเป็นตัวเลือกหลักของผู้คน แต่ถ้ารัฐออกกฎหมายมาควบคุมมากเกินไป คนอาจหันไปใช้บิตคอยน์ซึ่งเป็นเงินที่รัฐควบคุมไม่ได้เลย มันเป็นความท้าทายครั้งใหญ่ที่ระบบการเงินดั้งเดิมไม่เคยเผชิญมาก่อน แล้วมันเกี่ยวอะไรกับ Silk Road ? ซุปคิดว่าถ้า USDT มาอยู่บน Lightning มันจะทำให้คนสามารถโอนเงินแบบไม่ต้องผ่านธนาคาร รวดเร็ว และแทบไม่มีค่าธรรมเนียม อาจทำให้เกิดตลาดเสรี เกิดเศรษฐกิจไร้ศูนย์กลางยุคใหม่ ที่รัฐควบคุมไม่ได้เหมือนสิ่งที่ Silk Road เคยเป็น.... แล้วอาจารย์พิริยะได้มาเล่าเรื่อง Silk Road แบบจัดเต็ม ไฟลุกทั้งรายการ! 🔥แกเล่าว่า Ross Ulbricht เป็นคนสร้าง Silk Road ตลาดออนไลน์ที่ใช้บิตคอยน์เป็นตัวกลางในการซื้อขาย มันไม่ใช่เว็บขายของธรรมดา แต่เป็นตลาดเสรีที่ให้คนซื้อขายอะไรก็ได้แลกเปลี่ยนกันด้วยความสมัครใจ (ยกเว้นของผิดศีลธรรม เช่น อาวุธหรือการจ้างวานฆ่า) โดยไม่มีรัฐหรือธนาคารมาควบคุม Silk Road แสดงให้เห็นว่าบิตคอยน์สามารถใช้แทนเงินได้จริงแบบไม่มีตัวกลางและไม่มีใครมาสั่งปิดบัญชีคุณได้ มันคือฝันของตลาดเสรีที่แท้จริง แต่เรื่องมันไม่ง่ายขนาดนั้น... รัฐบาลสหรัฐฯ มองว่า Silk Road เป็นภัย เพราะพวกเขาควบคุมมันไม่ได้ สุดท้าย Ross Ulbricht ถูก FBI จับในปี 2013 และถูกตัดสินจำคุกตลอดชีวิต ซึ่งล่าสุดเขาได้รับการอภัยโทษและออกมาเป็นอิสระแล้ว (เนื้อหาในรายการอ.เล่าให้ฟังแบบลึกละเอียดสุดๆ) พอฟังอาจารย์แล้วซุปเห็นภาพและตกผลึกได้ว่า "แม้ Ross Ulbricht ที่ได้เคยถูกขังนานกว่าทศวรรษ แต่แนวคิดของเขาไม่ได้ถูกขังไปด้วย" ส่วน "Silk Road ที่ถูกปิดไปแล้ว แต่ตลาดเสรีที่รัฐบาลควบคุมไม่ได้ก็ยังคงเดินหน้าอยู่ต่อไปได้" ... ซุปให้เป็นคลิปแรกของปีความมันส์ระดับ 9.5/10 เพราะเรื่องนี้เป็นอะไรที่ต้องควรจับตาดูกันต่อไป #Siamstr

จากบทสนทนาแรก จากการรวมตัวกันครั้งแรกที่ลาน จากกลุ่มคนที่มีไอเดียบางอย่างและกล้าลงมือทำ เรามารวมตัวกัน… ไม่ใช่แค่เพื่อพูดคุย แต่เพื่อวางรากฐานบางสิ่งที่เราตื่นเต้นกับมันมากๆ เราเชื่อว่า โลกยังมีที่ว่างสำหรับสิ่งใหม่ เราเชื่อว่า หากคนที่ใช่มาพบกัน สิ่งที่เคยเป็นไปไม่ได้จะเป็นไปได้ เราเชื่อว่า การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ เริ่มจากจุดเล็กๆ แบบนี้เสมอ จุดเริ่มต้นของตำนาน... #LGM #ลานกรองมันส์ #Siamstr

GM ค่ะ #Siamstr

#RightTalk อีก 2 ตอน ส่งท้ายปี 21 ธค ถอดรหัสหุ้นกู้ 0% ของ Saylor @npub1rrum...5deh 26 ธค ถ่อมตัวลง เพื่อยืนขึ้นอย่างมั่นคง @npub1eff5...dxk3 เวลาเดียวกัน 2 ทุ่มที่ช่อง @Right Shift #RightShift #Siamstr

มาส่ง Keycap ให้พี่แชมป์เรียบร้อย @npub16unl...cn35 ประเด็นคือได้ไปดูลานมันส์ของพี่แชมป์ด้วย บอกเลยว่านี่มันสุดยอดโปรเจคศูนย์บิตคอยน์ภาคตะวันออกชัดๆ มีคลิปการเดินทางทั้งหมดวันนี้มาด้วย แต่คือแบบไม่ได้ตั้งใจจะไปถ่ายอะไรจริงจัง กะวาจะถ่ายตอนมอบ keycap เลยติดโกโปรไปตัวเดียว แต่บอกเลยว่าสิ่งที่พี่แชมป์กำลังทำมันสุดยอดมากๆยังไงจะเอามาให้ชมกันเร็วๆ นี้นะครับ #Siamstr