Kripto-ekonomi Dersi: Avusturya İktisat Ekolü, İnsan Eylemi ve Praksiyoloji Perspektifinde Başarısız Bir Mübadele Aracı Olarak Bitcoin
Bitcoin'in ekonomik modeli, yaygın şekilde Avusturyacı olarak nitelendirilse de bu ekolün düşüncesinin yalnızca sınırlı bir alt kümesini benimsemektedir: Yani kıtlık ve deflasyon üzerine katı bir odaklanma söz konusudur. Daha derin ekonomik varsayımları, özellikle de parasal ortaya çıkış ve gelişme süreci, takas ve işlevsel teşvikler ihmal edilmiştir ve Human Action'ı (İnsan Eylemi) okuduğunuz zaman görüleceği üzere döngüsel ekonomi finansal teşviklerle işlemektedir, Bitcoin'de de durum farklı olmayacaktır. İdeolojik niyet ile pratik tasarım arasındaki bu kopukluk uzun vadeli kırılganlıklar yaratmaktadır.
"Paranın özel bir işlevini, ertelenmiş ödemeler için bir standart teşkil etmesi olarak görenler var. Ancak bu açıkça yanlıştır."
- Ludwig von Mises, The Theory of Money and Credit, Bölüm 1.
Ludwig von Mises parayı en pazarlanabilir mal olarak ortaya çıkan şey diye tanımlamıştır. Paranın sadece elde tutulması değil, kullanılması gerektiğini ve kullanmanın Keynes'in önerdiği gibi illa harcamak anlamına gelmediğini, aynı zamanda çoğu Bitcoincinin yaptığının aksine uzun vadeli projelere yatırım yapmak anlamına geldiğini vurgulamıştır. Kullanım, tanımı gereği, eylem anlamına gelir. Oxford Sözlüğü'ne göre kullanım, "bir şeyi kullanma eylemi ya da kullanılma olgusu"dur. Yatırım olarak bile olsa bir para birimini elde tutmak parasal anlamda kullanım anlamına gelmez. Harcamak, yatırım yapmak, takas etmek ve ticarette sirküle etmek, işte bunlar kullanımdır.
Bitcoin, şu anda tasarlandığı hâliyle, kullanımı giderek daha da caydırıcı kılmaktadır. Ücret dalgalanmaları ve uzun onay süreleri günlük alışverişi pratik olmaktan çıkarmaktadır. Blok ödülleri (Halving ile) azaldıkça ve kullanıcılar yüksek işlem maliyetlerinden kaçındıkça, ağ kendi güvenliğinin finanse edilememesi riskiyle karşı karşıya kalmaktadır. Birçok kullanıcı Bitcoin'i para olarak değil de spekülatif bir varlık olarak kullanmakta ve fiyatının zaman içinde (genellikle sonsuza kadar) yükselmeye devam edeceği inancıyla hareket etmektedir. Bu durum da onun bir mübadele aracı olarak işlev görmesine daha da engel olmaktadır. Bununla birlikte, Mises'in de belirttiği gibi, insan eylemi amaca yönelik olsa da, doğası gereği belirsizdir. Sürekli fiyat artışına duyulan güven, parasal işlev için istikrarlı bir temel değildir. Bir para birimi normal koşullar altında kullanılabilir olmalıdır, sadece gelecekteki kazanç beklentisiyle elde tutulmamalıdır. Kullanım ve ağ güvenliği için tutarlı teşvikler olmadan, Bitcoin'in ekonomik modeli gerçek ve sağlam para olarak çalışmak için gerekli mekanizmalardan yoksundur.
Monero bu başarısızlığı kuyruk emisyonu (ardıl üretim) ile düzeltir: Sürekli, sabit miktarda bir blok ödülü sunmaktadır. Bu ödül küçüktür (blok başına 0,6 XMR'dir) ve sabittir, yani göreceli enflasyon oranı zaman içinde azalır. Eleştirmenler bunun enflasyonist olduğunu iddia etse de, pratikte bu model parasal entropi şeklinde işlemektedir: Yani uzun vadeli madenci teşvikleri sağlarken oransal olarak giderek daha az önemli hale gelen istikrarlı ancak azalan bir emisyon söz konusudur. Sistem statik mükemmellik için değil, dinamik sürdürülebilirlik için tasarlanmıştır.
"Kâr, piyasa ekonomisinin itici gücüdür."
- Ludwig von Mises, İnsan Eylemi, Kısım 4, Bölüm 15: Piyasa.
Bu tasarım, ücretleri olabildiğince düşük ve öngörülebilir tutarak sürekli kullanımı destekler. Gerçek parasal talebi sürdüren de budur.
"Paranın değeri miktarından değil, mübadele aracı olarak gördüğü talepten kaynaklanır."
- Ludwig von Mises, The Theory of Money and Credit, Bölüm 2: The Function of Money.
Talep depolamayla değil, kullanmayla gelişir. İstifleme yerine sirkülasyonu teşvik eden bir sistem ekonomik olarak uygun ve sürdürülebilir kalır. Bitcoin'in güvenlik modeli, ücretlerin tek başına madenciliği sürdüreceği bir geleceği varsayar. Ancak bu gelecek belirsizdir. Ücret piyasaları, ağ güvenliği maliyetlerini karşılama becerisini sürekli olarak gösterememiştir ve gösteremeyecektir. Bir yandan, bloklar dolu olmadığında, madencilerin gelirleri azalır. Diğer yandan ise, ücretler yükseldiğinde, kullanıcılar işlem yapmayı bırakır. Bu da uzun vadeli işlerliği tehdit eden bir geri bildirim döngüsü yaratır.
Bitcoin'in uzun vadeli güvenlik modeli de merkezîleşmeye yönelik yapısal bir baskı yaratmaktadır. Bitcoin'in küresel olarak benimsendiği ve işlem hacminin arttığı varsayımsal bir senaryoda ücretler önemli ölçüde yükselebilir. Ancak daha yüksek ücretler, hepsi de sınırlı ödüller için rekabet eden daha fazla madenciyi çekecektir. Bu yoğun rekabet ise sadece, ucuz elektriğe, gelişmiş ASIC donanımına ve endüstriyel altyapıya erişimi olan büyük ölçekli operatörlerin lehine olacaktır. Doğrudan rekabet edemeyen daha küçük madenciler, dalgalanmalarla sapmayı azaltmak ve kârlı kalabilmek için büyük madencilik havuzlarına katılmak zorunda kalacaktır. Bu durum zamanla hashrate'i (hash gücünü) birkaç baskın kuruluşta toplayarak ağın desentralize (merkeziyetsiz) yapısını zayıflatır.
Monero'nun kuyruk emisyonu, öngörülebilir bir temel ödül sağlayarak bu sonucu en başından önleyip bertaraf eder ve daha küçük madencilerin ücret artışları olmadan ekonomik olarak verimli, işler ve sürdürülebilir kalmasını sağlar. Bu, daha geniş madenci dağılımını ve uzun vadeli ademimerkeziyetçiliği destekler ki Mises de bunu parasal egemenliği korumak adına hayati önemde görmüştür.
Gresham Yasası, sorunun bir başka katmanını da gözler önüne sermeye yardımcı olur. Klasik şekliyle: "Kötü para iyi parayı kovar." Bu ilk olarak yasal ödeme aracı kanunlarına atıfta bulunsa da, arkasındaki ekonomik davranış geçerliliğini korumaktadır: Birden fazla para biçimi bir arada bulunduğunda, daha değerli olarak algılanan para istiflenir ve daha pratik, işlevsel, kullanışlı olarak algılanan para harcanır. Bitcoin, volatilitesi, yüksek ücretleri ve sahip olduğu mitosa bağlı olarak elde tutmayı teşvik etmesi nedeniyle, kullanıcıların harcamaktan kaçındığı "iyi" para hâline geliyor. Ancak bu istifleme, gerçekten olması gereken ve kökeninde amaçlanan, bir mübadele aracı olma işlevini zayıflatıyor. Yani en azından Bitcoin Whitepaper'ı dikkate aldığınızda bu böyledir, aksi takdirde gerçek bir Bitcoinci değilsiniz demektir. Şu bir gerçek ki Bitcoin epeydir gerektiği kadar kullanılmıyor, amaçlandığı işlevden uzaklaştırılıp sirkülasyondan kaldırılıyor.
Başlarda doğru gibi görünen şey, Bitcoin savunucuları arasında yaygın bir inanış olan sıfır enflasyonun ideal para biçimini temsil ettiğidir. Ancak Avusturya İktisat Ekolü hiçbir zaman böyle bir iddiada bulunmamıştır. Avusturyacıların vurguladığı şey sayısal kıtlık değil, subjektif değerdir.
"Değer nesnelerde değil, eylemde bulunan insanların zihinlerindedir."
- Ludwig von Mises, İnsan Eylemi, Bölüm 4: Değerleme ve Hesaplama.
Carl Menger ve Ludwig von Mises'e göre, paranın değeri miktarından ya da içsel özelliklerinden değil, bireylerin mübadelede elde ettikleri faydaya bağlı olarak ona verdikleri subjektif (öznel) değerden kaynaklanır. Bu nedenle, yüksek işlem maliyetleri, düşük kullanılabilirlik veya zayıf likidite nedeniyle insanlar artık pratikte ona değer vermiyorsa, mükemmel derecede kıt bir para birimi bile para olarak başarısız olabilir.
Bitcoin'in deflasyonist politikası, kıtlığın tek başına değer yaratacağını ve koruyacağını varsayar. Ancak bu, insanların piyasalarda gerçek değeri nasıl belirlediğini göz ardı etmektedir. Bir paranın faydası, satın almak, satmak, tasarruf etmek, yatırım yapmak ve ödeme yapmak için kullanılabilmesine bağlıdır. Ücretler arttığında, ödeme yavaşladığında ve maliyetlerle ilgili belirsizlik norm hâline geldiğinde, subjektif değer azalır. Para biriminin kullanımı zorlaşır ve dolayısıyla arzı değiştiği için değil, işlevi bozulduğu için daha az değerli hâle gelir.
Monero, kuyruk emisyonu, dinamik ve adaptif blok boyutu ve düşük ücretli ortamı ile bu öznel değerlemeyi daha iyi korur. Bu sadece teoride kalmaz, pratikte de Monero kullanılabilir kalmaktadır; bkz. 2014'ten bu yana Darknet'teki kullanım oranları. Monero'nun ekonomik politikası gerçek zamanlı mübadeleyi ve öngörülebilir güvenliği destekliyor. Monero, idealize edilmiş kıtlık yerine faydayı pekiştirerek, değerin yalnızca matematiksel kesinliğin değil, insan yargısının ve eyleminin bir sonucu olduğu şeklindeki Avusturyacı görüşle daha yakından uyum sağlıyor.
Tüm bunlarla beraber, birimdenklik (fungibilite) de sağlam paranın bir diğer temel özelliğidir.
"Birimdenklik, kimin elinde olduğuna veya nereden geldiğine bakılmaksızın her bir birimin eşdeğer olarak değerlendirilmesine bağlıdır."
- Christine Desan, Making Money: Coin, Currency, and the Coming of Capitalism.
Bu, paranın her bir biriminin -daha spesifik olarak kripto paralar (sanal para) söz konusu olduğunda- değer olarak eşit olması ve geçmiş ya da meta verilerden arınmış olması gerektiği anlamına gelir. Bitcoin şeffaf defteri sayesinde bu ilkeyi çiğnemektedir. Bitcoin'de koinler geçmiş faaliyetlerine göre kara listeye alınabilir ve bu da "temiz" ve "kirli" koinler arasında eşit olmayan bir muameleye neden olur. Bu durum, tüm birimler eşit değerde olmadığı için Bitcoin'in bir hesap birimi olarak hizmet etme kabiliyetini zayıflatır ve kullanıcılar varlıklarının değer kaybı ya da sorgulama olmaksızın kabul edileceğinden emin olamadıkları için bir değer saklama aracı olarak konumunu zayıflatır. Bir restorana gittiğinizi, yemeğinizi ödemek için nakit para verdiğinizi ve kasiyerin bu nakit parayı suçlular tarafından kullanıldığı gerekçesiyle kabul etmediğini düşünün.
Monero, protokol düzeyinde birimdenkliği zorunlu hâle getirmiştir. Tüm çıktılar ayırt edilemezdir ve hiçbir işlem geçmişi izlenemezdir. Bir XMR her zaman bir XMR'ye eşittir. Bu, para biriminin tarafsız, birbiriyle değiştirilebilir ve ticaret ve tasarrufta işlevsel kalmasını sağlar ki bu da evrensel ve sansüre dirençli olmayı amaçlayan herhangi bir para sistemi için gerekli koşullardır.
Bununla birlikte Monero, kullanım için tasarlanmıştır. Mahremiyet özellikleri, düşük ve istikrarlı ücretleri ve sürekli emisyonu, Bitcoin'in işlev göremediği yerlerde, yani gerçek dünya alışverişinde, özellikle de sansüre direnç ve işlemsel anonimliğin gerekli olduğu ortamlarda işlev görmesini sağlar. Monero'nun ekonomik modeli, pasif spekülasyondan ziyade sürekli katılımı kolaylaştırmaktadır. İki sistem arasındaki fark sadece teknik uygulamada değil, parasal tutarlılıkta da kendini göstermektedir. Bitcoin uzun vadeli sürdürülebilirlik yerine mutlak kıtlığa öncelik verir. Monero, teşviklerin zaman içinde devam etmesi ve gelişmesi gerektiğini kabul eder. Yerleşik (Katman 1) güvenlik teşvikleri yoluyla kendi kullanımını sürdüremeyen bir para hem teoride hem de uygulamada başarısızlığa mahkûmdur.
Para ahlâki açıdan nötrdür, dolayısıyla Bitcoin de öyle olmalıdır.
"Tarafsız para politikası diye bir şey yoktur."
- Ludwig von Mises, İnsan Eylemi, Bölüm 17: Dolaylı Mübadele.
Bitcoin'in sonlu emisyon programı gelecekteki sağduyu, inisiyatif, teşvik ve takdir gibi insan müdahalesi yapılarını ortadan kaldırarak tarafsızlığı uygulamaya çalışır, ancak bunu yaparken kendi uyum sağlama kapasitesini de etkisiz hâle getirir ve tarafsızlığın son bulacağı sancılı bir sürece doğru mutlaka yol alır. Monero ise kuyruk emisyonu yoluyla, işleyen bir ekonominin devam eden teşvik yapıları gerektirdiğini kabul eder. Böylece kıtlığı işlevsellikle, deflasyonu da sürdürülebilirlikle dengeleyip tarafsızlığı ve insan müdahalesinden azadeliği garanti altına alır.
Sonuç olarak, Monero'nun kuyruk emisyon modeli Bitcoin'in terk ettiği temel ilkeleri geri getirmektedir. Ağı ebediyen güvence altına alırken düşük ve giderek azalan bir enflasyon sağlar. Hem Misesyen teoriye hem de pratik ekonomik davranışa uygun olarak gerçek parasal kullanımı teşvik eder. Bitcoin'in tasarımındaki çelişkileri ekonomik, felsefi ve işlevsel açılardan çözer. Bu kısa yazıda Bitcoin'in ekonomik modeli Avusturya İktisat Ekolü perspektifinden eleştirilmiş ve Bitcoin'in gerçek bir mübadele aracı olarak başarısız olduğu savunulmuştur. Bitcoin kıtlık ve deflasyona çok dar bir çerçevede odaklanmakta, kullanım, sirkülasyon ve uzun vadeli sürdürülebilirlik gibi temel ilkeleri ihmal etmektedir. Bu bağlamda yazıda, Bitcoin'in kullanımdan ziyade istifçiliği teşvik ettiği, yüksek ücretlere, yavaş onaylara ve güvensiz bir uzun vadeli fonlama modeline sahip olduğu, bunun da Bitcoin'in faydasını ve merkezsizliğini zayıflattığı ortaya konulmaktadır. Buna karşılık, Monero daha iyi tasarlanmış bir para birimi olarak sunulmaktadır: Kuyruk emisyon modeli, daima dalgalanmalardan uzak ve düşük işlem ücretleri, güçlü mahremiyeti ve mutlak birimdenkliği, zaman içinde gerçek dünya kullanımını ve madenci teşviklerini desteklemektedir. Bununla birlikte Monero, sadece idealize edilmiş kıtlığı değil, aynı zamanda subjektif değeri, parasal kullanımı ve ekonomik sürdürülebilirliği teşvik ederek (Ludwig von Mises'in ilkeleri gibi) Avusturyacı ilkelere daha iyi uyum sağlamaktadır. Bitcoin kullanımı caydırır; çoğunlukla spekülatif olarak tutulur. Yüksek ücretler ve azalan ödüller uzun vadeli güvenliğini tehlikeye atar ve ayrıca Gresham Yasası geçerlidir: Bitcoin harcanmaz, biriktirilir. Ayrıca, Bitcoin'in şeffaf defteri birimdenkliğe zarar verir. Monero tüm bu sorunları kuyruk emisyonu, mahremiyet ve öngörülebilir teşvikler ile çözmektedir. Bitcoin'in katı deflasyonist tasarımı nihayetinde gerçek para olarak uygulanabilirliğini zayıflatırken, Monero'nun esnek ve kullanıma dayalı modeli daha sürdürülebilir ve Avusturyacı çizgide bir alternatif sunmaktadır. Monero para demektir.
Bitcoin, madencilerin sağladığı ağ güvenliğine dayanır. Madenciler, emisyon (blok ödülleri) ve işlem ücretleri üzerinden ödeme alırlar. Yaklaşık her 4 yılda bir, bu emisyon yarıya iner ve zamanla 0'a doğru eğilim gösterir. Buradaki fikir, madencilerin nihayetinde gelirlerinin tamamını işlem ücretlerinden elde etmeleridir.
Bu düşünce birkaç sorun barındırır. İlk olarak, madencileri teşvik etmek için ücretlerin tek başına yeterli olacağını "varsayar". Veriler, toplam ödülün belirli bir yüzdesini oluşturan ücretlerin azaldığını göstermektedir.
Tabii ki, Bitcoin'in fiyatı sonsuza kadar yükselirse, tüm bunlar sorun olmaz. Fiyat artışı, yarılanmanın etkisinden daha fazla olduğu sürece, küçük miktarlarda emisyon bile yeterli olacaktır. Fiyatın sonsuza kadar yükselmesini de başka neyin sorun etmeyeceğini tahmin edin. Tabii ki USDT. Bu çakallara dikkat etmekte fayda var.
Bitcoin şu anda deflasyonisttir çünkü zamanla satın alma gücü artmıştır. Ancak teknik olarak, piyasaya sürülen Bitcoin miktarı açısından 2140 yılına kadar enflasyonist olmaya devam edecektir. Bu, fiyat yükseldiği sürece deflasyonist, ancak durgunlaştığı takdirde enflasyonist olacağı anlamına gelir.
Sabit enflasyon oranı ile devletlerin ve shitcoin yaratıcılarının gerçekleştirmeyi çok sevdikleri keyfî veya büyük çaplı enflasyon arasında büyük fark vardır. Kuyruk emisyonları sabit bir enflasyon oranıdır. ABD doları veya Tether'da olduğu gibi yeni paranın büyük miktarlarda ihraç edildiği durumlar kuyruk emisyonu ile aynı kefeye konamaz.
2020 yılında ABD hükümeti, bir ağı hack'lemeye çalıştı ancak başarısız oldu. Bu yüzden bu işi yapabilecek herkese 625.000 dolar (daha sonra da 1,2 milyon dolara kadar yükselen) ödül vadettiler. Bu faaliyet yasaldı ve kamu tarafından finanse ediliyordu. Peki hedef neydi? Anonim olmak üzere tasarlanmış bir kriptografik para. Devlet ve diğer entiteler yıllarca Bitcoin ve Ethereum kullanıcılarını kolaylıkla takip etti ve ediyor. Cüzdanlar, transaksiyonlar, IP adresleri, hepsi izlenebilirdir.
Ancak kıramadıkları bir kripto para vardı: Monero (XMR)
En başından beri takip edilemez olmak üzere tasarlanan Monero, diğer blok zincirlerinin kurallarına göre oynamadı: Yani Monero'da görünür gönderici/alıcı adresleri, görünür işlem tutarları, ilişkilendirilebilir işlem geçmişi yoktur.
IRS (ABD Gelir İdaresi) ve diğer vergilendirici zorba kurumlar için bu tam bir finansal kara delikti. Bu yüzden ona karşı savaş ilan ettiler -hem de başına ödül koyarak.
Eylül 2020'de IRS açık bir meydan okuma duyurdu: Monero'da işlem izini sürebilecek kişiye 625.000 dolar ödül. Blokzincir gözetim firmaları ve analizcileri sıraya girdi. Ama kimse onu hack'leyemedi, blokzincirini ifşa edemedi. Monero yarattığı etkiyi fazlasıyla hissettirdi. Diğer kripto para birimleri Wall Street'in oyuncağı hâline gelirken, Monero tamamen başka bir şeye, yani mülkiyet haklarının teminatı olan meşru mahremiyete ihtiyaç duyabilecek insanlar için bir kalkana dönüşüyordu.
Aslında Monero'nun kullanıcıları medyanın sürekli öne sürdüğü gibi sadece darknet pazaryeri satıcıları değil, sürgündeki gazetecilerdir, düşman rejimlerdeki aktivistlerdir, yolsuzluğu ifşa eden ihbarcılardır, muhalefeti suç kapsamına almış hükümetler altında yaşayan sıradan vatandaşlardır.
Burada bir distopya hayal etmenize gerek yok. Distopya zaten şu anda yaşanıyor. Nijerya Hükümeti, protestocuların banka hesaplarını dondurdu. Kanada Hükümeti, traktörleri ve kamyonlarıyla protesto haklarını kullanan tüm çiftçilerin ve sürücülerin finansal hizmetlere erişimini engelledi. Hindistan Hükümeti, çiftçi protestoları sırasında aktivistlerin fonlarını dondurdu. Türkiye Hükümeti, deprem zamanlarında endişeli bireylerin bir araya gelerek oluşturduğu gönüllü yardım fonlarına el koydu. Bu yerlerde mahremiyet bir lüks değil, müsadere ve gasba karşı bir korunma ve güvencedir. Monero bu yüzden çok önemlidir. İnsanlara finansal gözetim ve müdahale korkusu olmadan faaliyet göstermenin bir yolunu sunmaktadır.
→ Banka kaydı ve takibi yoktur.
→ Fişlenebilir hesap yoktur.
→ İfşa edilebilir bağışçılar yoktur.
İzi sürülemeyen paranın gücü budur. Kötü bir şeyi sakladığınız için değil, tam aksine, iyi bir şeyi, yani değerlerinizi, özgürlüğünüzü ve güvenliğinizi koruduğunuz için Monero meşru bir güçtür. Yine de hâlâ mahremiyete ihtiyacınız olmadığını mı düşünüyorsunuz?
Bağış geçmişinizin fişlendiği, bankanızın bir sosyal medya paylaşımınız yüzünden hesabınızı dondurduğu, yaptığınız harcamaların bir devlet gözetim yapay zekâsını beslediği bir ülkede yaşamayı deneyin. Böyle bir dünya şu an mevcut. Bakınız: CBDC.
Mahremiyet bir opsiyon değil, gerekliliktir. Bu nedenle, mahremiyet en başından itibaren inşa edilmelidir -sonradan yamalanmamalıdır.
IRS, Monero'yu kırmaya çalıştı. Başarısız oldular ve olmaya devam ediyorlar. Çünkü Monero asla sadece bir kod değildi -kriptografi ile yazılmış bir direnişti. Eğer mahremiyetin önemli olduğuna inanıyorsanız, 
Monero'nun dezenflasyonist arzı, esasında denetlenebilen, madencileri ağın güvenliğini sağlama konusunda daima teşvik eden, yılda %1'den daha az oranda ve giderek daha da azalacak bir enflasyon oranı sağlar. Monero'nun 18,4 milyon coin'lik temel emisyonu 9 Haziran 2022'de 2641623. blokla tamamlanmıştır. Bundan sonra, kuyruk emisyonu (tail emission) her 2 dakikada bir oluşan blok başına 0,6 XMR blok ödülü verecek ve yılda yaklaşık 157.680 Moneroj üretecektir.
Bitcoin gibi Monero da yeni coin üretimi için Proof of Work (İş Kanıtı) madenciliğini kullanır. Planlanmış yarılanmalar yerine, Monero'daki blok ödülü, blok ödülünün süresiz olarak 0,6 XMR'de sabitleneceği kuyruk emisyon aşamasına ulaşana kadar her blokta azalmıştır. Monero'nun %0,87'lik enflasyon oranı kuyruk emisyonunun başladığı yıldaki altın (%1,5) ile Bitcoin'den (%1,8) daha düşüktür ve ABD Doları (%9) ya da Euro'ya (%8) kıyasla son derece önemsizdir. Kuyruk emisyonu madencileri teşvik eder ve gelecekte istikrarlı bir coin arzı sağlar. Buna karşılık, Bitcoin'in blok ödülü 2032'de 1 BTC'nin altına, 2056'da da 0,01 BTC'ye düşer ve 2140'ta tamamen sona ererek mutlak bir şekilde spekülatif bir ücret piyasasına yol açar. Devletin öngörülemeyen ve dışsal kararları yerine matematik, elektrik ve açık kaynak kodu tarafından kontrol edilen öngörülebilir bir dezenflasyonist arz, sizin ve birikimleriniz için daha güvenlidir. Kuyruk emisyonuna ulaştıktan sonra, Monero'nun yıllık enflasyon oranı %0,87'den başlar ve her yıl azalarak asimptotik olarak %0'a yaklaşır. Sabit bir kuyruk emisyonu, madencileri ağı güvence altına almaya teşvik eder, yani hiçbir zaman yalnızca işlem ücretlerine güvenmeleri gerekmeyecektir. Buna ek olarak, gelecekte istikrarlı bir şekilde sağlanacak coin arzı, kullanıcıların ve tüccarların Monero elde etmesini, kazanmasını ve harcamasını kolaylaştırırken, dezenflasyonist ihraç insanların birikimlerini korur. Tıpkı Bitcoin gibi, Monero'nun arzı da denetlenebilir. Blok ödülleri şeffaftır ve herhangi bir blok gezgininde (block explorer) görüntülenebilir.
Xmrchain.net
Xmrscan.org
Monero.com/explorer
Buna ek olarak, kriptografik aralık kanıtları (zero-knowledge range-proofs), işlem ayrıntılarını gizli tutarken arzın şişirilmediğini matematiksel olarak kanıtlar. Düğümler her işlem için aralık kanıtlarını doğrulayarak ağı enflasyon hatalarına (inflation bugs) veya istismarlara (inflation exploits) karşı korur. Monero hiçbir taviz vermeden değerlerinizi, mahremiyetinizi ve paranızı aynı anda korur. Monero birden fazla avantaj sunar:
- Güçlü temel zincir üstü mahremiyet, hesap bakiyelerinin, adreslerin ve işlem geçmişinin herkese açık olarak görüntülenmediği anlamına gelir.
- 2 dakikalık blok oluşturma süreleri ve 1 sentin altındaki işlem ücretleri, işlemlerin herkes için hızlı ve hesaplı olmasını sağlar.
- Çifte harcamaya karşı koruma sayesinde güvenli sıfır onay işlemleri (zero confirmation transactions) mümkün kılar.
- Yalnızca CPU madenciliği (ASIC direnci) sayesinde tüm kullanıcılar ağı destekleyebilir ve normal bilgisayarlarla Monero kazanabilir.
- ASIC'ler olmayınca merkezîleşme riski de ortadan kalkar.
- Spekülasyon ve HODLing mentalitesi ile sınırlı kalmadan gerçek hayatta benimsenmeye, geniş çaplı kullanım senaryolarına ve KYC'siz döngüsel ekonomilere odaklanan toplulukların oluşumunu ve gelişimini kolaylaştırır.
- Üçüncü taraf yatırımcılar tarafından değil de Monero Topluluğu tarafından finanse edilerek mahremiyet ve kullanıcı deneyiminde sürekli geliştirme ve iyileştirmeleri garanti altına alır.
- Bitcoin'in hatalarından ders çıkarır.
İnsanlar bunun özgün bir eşler arası elektronik para sistemi olduğunu ve yetkililerin denetiminden bağımsız olarak kendi tercihlerine göre, yani gönüllü alışveriyler apabilecekleri mahrem, anonim ve kolaylıkla ikame edilebilir bir finansal mübadele aracı olduğunu düşünüyorlardı.
Bu yanılgı nedeniyle, insanlar yasal ya da yasadışı yollardan, aslında pek de mahrem olamadan transaksiyonlar gerçekleştirdiler ve karşılığında tamamen şeffaf ve suç unsuru sayılabilecek işlemler için para cezasına çarptırıldılar, tutuklandılar ya da hapsedildiler.
Sıfır finansal mahremiyet, anonimlik veya ikame edilebilirlik sunan şeffaf bir finansal muhasebe defteri olarak Bitcoin'in kırılganlığı DNM kullanıcıları için belirgin hâle geldikçe kullanımı üstel olarak azaldı ve artık nadiren (çok meşakkatli metotlar üzerinden) kullanılıyor.
DNM'ler, hoşa gitsin ya da gitmesin, yeni teknolojiler için en saf test alanıdır, çünkü teknoloji hapsedilmeye yol açıyorsa, daha üstün bir alternatif için terk edilmelidir.
DNM'ler temelde kusurlu olan Bitcoin'in yerini almak üzere yeni eşler arası elektronik para biçimlerini denerken, Bitcoin psödö-karizmatik şahıslar, artniyetleri ispatlı entiteler ve genel bağnazlık sayesinde ana akım hâline geldi.
Bitcoin’in yeni bir para için en ideal test alanında tutunamaması, hevesli ama cahil kullanıcıların bunu tamamen kavrayamamasına ve erken Bitcoincilerin fiat-BTC ve BTC-fiat arasındaki arbitraj fırsatından büyük kazançlar elde etmek için bu durumu örtbas etmesine bağlanabilir. Eğitimsiz yeni Bitcoin meraklıları ve yağmacı para arbitraj fırsatçılarının bu kombinasyonu Bitcoin'in bugünkü durumunu yaratmıştır. Ana akım, bir tür hipnoz altında Bitcoin'in temelden kusurlu teknolojisine bir mesihmişçesine hayranlıkla odaklanırken, DNM'ler Bitcoin'in temel aldığı esas davayı takip eden ve Bitcoin'in hatalarından ders çıkararak inovasyonlar getiren bir teknoloji benimsedi: Monero.
Monero anonim, mahrem ve tüm birimlerinin birbirleriyle ikamesi kolay bir eşler arası elektronik nakit sistemidir. Sade, basit ve tüm bu özellikleri varsayılan-öntanımlı olarak sağlama tasarımını mükemmel bir şekilde hayata geçiren Monero, artık piyasalarda işlem yapmak için belirlenen başat yöntemdir. DNM forumları, kullanılacak ve daha yaygın olarak kullanılması gereken tek şeyin Monero olduğunu belirten kullanıcı kılavuzları ve “topluluk vizyonları” oluşturmuştur. Monero, insanların Bitcoin alırken ve kullanırken düşündüklerinin ve amaçladıklarının ta kendisidir ve bunu gerçek zamanlı olarak DNM'lerde başlıca ve güvenilir mübadele aracı şeklinde kullanmalarıyla kanıtlamaktadır.
Bitcoin aynı zamanda tek bir amacı olan bir dümen hâline gelmiştir: Basit bir arbitraj yöntemiyle fiat para hortumlamak için eşler arası sansüre dayanıklı bir elektronik nakit sistemi olduğuna insanları ikna etmek ve bunu durmadan tekrar etmek.
Oysa gerçekte hiç de bu şekilde satıldığı gibi değildir ve aslında bu özelliklerin tam tersinedir. Buna karşın Monero, sadece eski paraların değil, Bitcoin'in de kusurlarını gideren teknolojik bir harikadır, ancak pek yaygın olarak anlaşılamamıştır. Bitcoin'i ünlü yapan aynı piyasalar Bitcoin'i terk ederken bu kararlarındaki ana etmen Monero olmuştur. Bu durum, önemli olmanın ötesinde, üstün teknolojinin gerçek zamanlı olarak kontrolü ele geçirmesinin ampirik bir örneğidir. Yeraltı piyasaları, açık piyasaları oluşturur ve açık piyasalar da, ancak zamanla ve nihayetinde kavrayışla, yeraltı piyasalarının bir yansıması olur.
Bitcoin devrim niteliğinde bir yenilikti. Eşler arası dijital nakit paranın bankalar olmadan da işleyebileceğini kanıtladı. Herkesin erişebileceği işlemleri, merkezî ve güvene dayalı olmayan bir şekilde iş kanıtı ile birleştirdi. Ancak bunun bir bedeli vardı...
Bitcoin'in muhasebe defteri herkese açıktır. Her işlem şeffaf ve izlenebilirdir. Herkes paranın bir adresden diğerine geçişini takip edebilir. Bu da onu dijital nakitten çok, halka açık bir muhasebe defterindeki dijital çeklere benzer hâle getirir. Bu izlenebilirlik, nakit paranın temel ilkelerini ihlal eder.
- Monero temel varsayılan olarak mahremiyetle gelir.
Monero her işlemde şunları kullanır: Göndereni gizlemek için Halka İmzalar (Ring Signatures); alıcıyı gizlemek için Gizli Adresler (Stealth Addresses); tutarı gizlemek için Halka Gizli Transaksiyonlar (RingCT). Hiç kimse göndereni, alıcıyı veya tutarı birbirleriyle ilişkilendiremez.
Halka İmzalar nedir? İşlemlerinizi birçok sahte (decoy) işlemle karıştırarak gizleyen kriptografik hilelerdir. Gözlemciler gerçek gönderenin kim olduğunu anlayamaz, tüm olası gönderenler eşit olasılıkta görünür. Bu izlenemezliktir.
Gizli Adresler nedir? Monero aldığınızda, açık adresiniz zincir üzerinde gösterilmez. Bunun yerine, gelen her işlem için tek kullanımlık bir adres oluşturulur. Bu, bağlantı kurulamazlığı, yani ilişkilendirilemezliği sağlar, böylece kimse bakiyenizi veya ödeme geçmişinizi bilemez.
RingCT (Ring Confidential Transactions) nedir? RingCT, gönderilen tutarı gizler. Artık şeffaf bakiyeler yoktur. Yalnızca gönderen ve alıcı gerçek tutarı bilir, bu da Monero'yu fungibl, yani birimdenk yapar.
- Birimdenklik, paranın para olmasını kesinleştiren temel özelliktir.
Bazı coin'ler geçmişleri nedeniyle "kirlenmiş" ise (örneğin, Darknet pazaryerlerinde kullanılmışsa), artık aynı değere sahip değillerdir. Bitcoin'de bu sorun vardır. Ancak Monero'da yoktur.
1 BTC = Chainalysis'in UTXO'nun çıkış noktasına göre belirlediği değer.
1 XMR = her zaman 1 XMR!
- Monero değişen dünyaya daima adapte olabilir.
Bu da Bitcoin'in bir başka noksanıdır. Bitcoin'de yükseltmeler ve iyileştirmeler çetrefilli ve zordur. Bitcoin'in idefix katılığı, her büyük değişiklik önerisinde topluluk bölünmesi riskini beraberinde getirir (bakınız, Bitcoin Cash). Monero, çatallanma veya drama olmadan, adapte olabilen konsensüs kullanır ve düzenli olarak kendini iyileştirir.
- Monero, ücretler ve kullanışlılık açısından tüm kripto para birimlerini geride bırakmıştır.
Bitcoin ücretleri büyük dalgalanmalar gösterir. Monero, ücretleri düşük ve öngörülebilir tutarak, gerçek nakit gibi küçük, hızlı ve sık gerçekleştirilen ödemeler için optimize edilmiştir.
- Dezavantajı: Şeffaflık meselesi.
Bazıları Monero'nun mahremiyetinin çok güçlü olduğunu, denetlenmesinin ve kamuya açık olarak doğrulanmasının daha zor olduğunu savunur. Ancak mahrem bilgiler, görüntüleme anahtarları ile sadece gönüllü taraflar arasında seçici olarak ortaya çıkarılabilir. Saklı değildir, seçici olarak görülebilirdir.
Peki Bitcoin daha güvenli değil mi? Güvenlik ≠ Şeffaflık. Monero, güçlü şifreleme ve ASIC dirençli bir madencilik algoritması (RandomX) kullanarak gerçek merkeziyetsizliği temin ve teşvik eder. Herkes, ekstra donanım ve bilgiye ihtiyaç duymadan CPU ile madencilik yapabilir.
Sıkça duyulan şöyle bir yanılgı vardır: "Monero suçlular içindir." Mahremiyet ≠ Suç. Kredi kartı bilgilerinizi ve hesap dökümünüzü herkese açık olarak yayınlamazsınız, değil mi? Monero mahrem, izin gerektirmeyen ve sansüre dirençli bir dijital nakit para birimidir.
Şeffaflık yine de var olabilir. Bir ödemeyi kanıtlamanız gerekiyorsa, Monero bunu görüntüleme anahtarları (view keys) veya işlem kanıtları (tx proofs) kullanarak sağlar. Mahremiyet temel varsayılan bir özelliktir, zorunlu değildir. İsteğe bağlı denetlenebilirlikise bir özelliktir, bir hata değildir.
Uzun lafın kısası: Bitcoin devrimi başlattı. Monero, P2P elektronik nakit kısmını mükemmelleştirdi.
+ Mahrem
+ Birimdenk
+ Güvenli
+ Ölçeklenebilir
+ Adaptif
İşte dijital nakit böyle olmalıdır. Bitcoin bize neyin mümkün olduğunu gösterdi. Monero ise bize neyin gerekli olduğunu gösteriyor. Gözetim ve finansal sansürün hâkim olduğu bir dünyada mahremiyet bir lüks değil, en temel haktır.
Monero, bu hakkın cisimleşmiş ve eylemdeki hâlidir. Monero özgürlük parasıdır.
Şimdi Monero lehine genel gerekçeler sunmak istiyorum.
Fiyat hareketlerinden bağımsız olarak şu anda Monero tutmanız için bazı nedenler:
+ Ülkenizin para biriminin enflasyonundan etkilenmeyen bir tasarruf hesabı istiyorsanız, Monero'da değer saklayabilirsiniz.
+ Şimdi satın alırsanız, hükümetin Monero'yu yasaklaması durumunda bile Monero'ya erişebilirsiniz.
+ Paranızı Monero'da tutarak hükümetin paranızı el koymasını önleyebilirsiniz.
+ Paranızı Monero'da tutarak hükümetin paranızın varlığından haberdar olmamasını da kolaylıkla sağlayabilirsiniz .
+ Paranızı Monero'da tutarak, ne satın aldığınızı veya paranızla ne yaptığınızı kimsenin bilmediğinden emin olabilirsiniz.
+ Tüm bu pratiklerle Monero'nun fiyatını biraz daha yüksek hâle getirerek, hükümetin ve diğer kötü niyetli entitelerin spam saldırılarına karşı Monero'yu daha dayanıklı hâle getirebilirsiniz.
Monero'yu ideolojik olarak desteklemeniz için bazı nedenler:
+ Yegâne mahrem para (Liberteryenler, Anarşistler, mülkiyet ve mahremiyet temelli özgürlüğün savunucuları için yeterli sebep.)
+ Merkeziyetsizliği garanti edebilen tek kripto para birimi (Muhalif düşünce, Çeşitli ideolojiler, devlet karşıtlığı için yeterli sebep.)
+ Kuyruk emisyonu sayesinde uzun ömürlülüğü garanti eden tek kripto para birimi (Ekonomistler için yeterli sebep.)
Finansal açıdan elde tutma nedenleri:
+ Diğer tüm kripto paraların aksine gerçek hayatta ve Darknet'in tamamında kullanımı ve dolayısıyla da bir taban fiyatı var.
+ Bitcoin'i geride bırakan, benimsenme ve kullanımda kanıtlanabilir üstel büyüme oranı var.
+ Tüm kripto paralar arasında BTC ve ETH'nin ardından üçüncü büyük geliştirici topluluğuna sahip, ancak piyasa değeri açısından 20 ila 25. sıralarda seyrediyor.
+ Uzun vadede potansiyel artış (24 trilyon piyasa değeri), değerinin hızla artabileceği anlamına geliyor
+ Monero'nun fiyatı nispeten istikrarlıdır, bu da potansiyel yükselişlerden ve değer artışlarından yararlanırken, değer kaybı konusunda çok endişelenmeden yavaşça biriktirmek için en iyi coin'lerden biri olduğu anlamına gelir.
+ Şeffaf olmayan muhasebe defteri sayesinde kimin ne kadar XMR'ye sahip olduğu asla bilinemeyeceği için hiç kimse hedef hâline getirilemez.
+ Dolar çökerse, insanlar kripto paraya akın edecek. Ancak hükümetler de boş durmayacaktır — çıkışları engellemek için cüzdanları bloke edecek veya blok zinciri sunucularını fişleyip takip altına alacaktır. Evet, Bitcoin bile savunmasızdır. Sadece Monero bu sistemin dışında durabilecek kapasitededir çünkü yıllardır tüm borsalardan atıldı, saldırıya uğradı, piyasanın geri kalanından koparıldı... Tüm bunlara inanmak zor gelebilir. Ancak gerçek bu. Her şey pahalılaşıyor. İnsanlar panik içinde kripto para satın alıyor ve almaya devam edecek. Sonra tüm bunlara erişim engellendiğinde tekrar ve daha büyük bir panik yapacaklar. Bunu kitlesel çıkışlar izleyecek. Son ayakta kalan ise kesinlikle Monero olacak. Bitcoin asla Monero'dan daha iyi olamaz. İnsanlar, "özgürlük parası" sandıkları şeye hükümet dur komutunu bağırdığı zaman bunu zor ve acı yoldan öğrenecek. Bu bir farazilik değil, sadece bir zaman meselesidir. Diğerleri de gerçek bir zorlukla karşı karşıya kaldıklarında domino taşları gibi devrilecekler. İnsanlar her zaman yaptıklarını yapacak ve paniğe kapılacaklar. Monero ise orada tüm bu panik içindeki koyunları bekliyor olacak. İnsanlar geldiklerinde Monero'yu diğer tüm kripto paraların giydiği koyun postlarını ayakları altında çiğnerken görecek.
Bitcoin'in tüm hikâyesi, devletlerin ve şirketlerin "tamamen bu işe gönül verdiğine" ve bu piyasanın gerçek taleple büyüdüğüne sizi ikna etmek için içeriden birileri tarafından senaryolaştırılmış, sahnelenmiş bir illüzyondur. Bu, insanlık tarihindeki EN BÜYÜK balondur ve gelmiş geçmiş en büyük finansal skandal olarak tarihe geçecektir. Şunu kendinize sorun: Eğer Bitcoin bu kadar merkeziyetsiz ve güçlüyse, neden aynı birkaç kuruluş süregelen anlatıyı, madencilik çiftliklerini, cüzdanları ve mevzuatı kontrol ediyor? Anlayacağınız, her şey göz boyama ve kandırmacadan ibaret. Buyrun size kanıtı:
Jack Mallers da bu iç çemberin bir parçası ve Tether-Bitfinex makinesine derinden bağlı. Yeni şirketi Twenty One Capital, devasa Bitcoin yatırımları yaptığını iddia etti. Ancak on-chain (Bitcoin temel blok zinciri) verilerine göre 14000 BTC (2 milyar dolar) doğrudan Tether'in rezervlerinden geldi. Mallers, çok fazla talep gördüklerini iddia ediyor, ancak herhangi birinin onlara yatırım yaptığına dair tek kanıt, yatırımcılara yalan söylemekten ve dolandırıcılık yapmaktan tam anlamıyla suçlu bulunan bir şirket olan Tether tarafından gösteriliyor. Epey şüpheli... Bu bir yatırım değil. Bu aslında bir iç muhasebe çalışması -diğer bir deyişle, daha geniş bir likidite sirkinde sadece başka bir paravan hareket. Mallers'ın diğer şirketi Strike'ın da uzun süredir Tether ile yakın bağları var. Ödemelerinin %100'ü Tether üzerinden yapılıyor. Burada söz konusu olan şey inovasyon değil, sadece konsolidasyondur.
Michael Saylor da aynı göz boyayan Ponzi döngüsünü yürütüyor. Saylor'ın da aynı içeriden ekosistemle bağları olduğunu ve tüm bunları desteklediğini garanti ederim. Strategy (Saylor'ın şirketi) hiçbir inovasyon yapmıyor ve piyasadaki en riskli, en kaldıraçlı hisse senetlerinden birini yönetiyor. Bu şirketler Bitcoin'e yatırım yapmıyorlar, resmen onu sağıyorlar. Sistemleri de çok açık:
Sermaye artır → BTC satın al → Fiyatın şişirilmesini sağla → Daha fazla sermaye artır → Bunu sürekli tekrarla
Bu, hopium (umutla uyuşturmaca) ve hype (abartılı-aceleci gaza getirmece ve yutturmaca) üzerine kurulu döngüsel bir plandır. Saylor'un anlatısı da sağlam parayla ilgili değildir -müzik durmadan önce maksimum değeri elde etmek için dolandırıcılığı yeterince uzun süre canlı tutmakla ilgilidir.
Tether ve Bitcoin arasında kısır bir destek döngüsü var: Tether Bitcoin'i, Bitcoin de Tether'i destekliyor. Bu düzenek, saatli bir bombadır. 2025 Bitcoin Konferansı'nda, Bitcoin Standardı kitabının yazarı BTC maksimalisti Saifedean Ammous nihayet herkesin düşündüğü ama dile getiremediği şeyi söyledi:
"Tether sessizce Bitcoin biriktiriyor ve rezervlerini istikrarlı bir şekilde artırıyor. Bir gün, Bitcoin varlıkları dolar rezervlerini geçebilir. O zaman Tether sadece sabit değerini korumakla kalmayacak, aynı zamanda değerini daha da yükseltebilecektir. Hazine tahvilleri yerine Bitcoin tarafından desteklenen, bir dolardan daha değerli bir stabilcoin hayal edin."
Bu, Mt. Gox ve Lehman Brothers'ın çöküşünü andırıyor: Likidite ortadan kalktığında, tüm iskambil kule yıkılır. Ortada gerçek varlık yok, sadece birbirini destekleyen geçici ve istikrarsız iddialar var. Dolayısıyla büyük bir çöküşe hazır olun.
2025 Bitcoin Konferansı'nda Tether yönetimi, 100000'den fazla Bitcoin'e ve 50 tondan fazla altına sahip olduklarını açıkladı. Kulağa çok güvenilmez geliyor, değil mi? Oyun şöyle oynanacak:
1. Tether havadan milyonlar basar.
2. Fiyatları pompalamak için yeni basılan Tether ile BTC satın alır.
3. "Rezerv" olarak USD ve altın almak için ihtiyaç fazlası BTC'leri satar.
4. Sonra da meşru olduğunu kanıtlamak için bu rezervleri sergiler.
5. Bu arada (bitcoin maksimalist koyunlarından oluşan) beyinsiz kalabalık, dolandırıcılık olmadığına ikna olmuş bir şekilde bu şaklabanlığı alkışlar.
Tether gerçeğini sürekli dile getirenler ve uyarıda bulunanlar başından beri haklıydı. Yıllar önce, herkes bu tehlikeyi ciddiye almayıp görmezden gelirken Tether'in sessizce BTC satın aldığını duyduk, gördük. Ve artık bunu gizleyemiyorlar bile. Tether, tüm Bitcoin piyasasını destekleyen tek büyük alıcıdır ve her şey onların sonsuz para basımlarıyla alımlarına bağlıdır. Bu, nihai iskambil kuledir.
Bitcoin'e yönelik kurumsal talep (şirketlerin talebi) sadece geçici bir modadır. 2 Haziran'da, Bitcoin spot ETF'leri net 267,5 milyon dolarlık çekilme görerek arka arkaya üç gün para çıkışına işaret etti. Bu tek seferlik bir şey de değil -aylardır devam ediyor ve kurumların hızlı bir şekilde Bitcoin piyasasından çekildiğini gösteriyor. 2021'in sonlarında, Bitcoin ETF girişleri hype zirvesinde milyarlara ulaşmıştı. O zamandan bu yana kurumsal ilgi %91'den fazla oranda azaldı. Bu kesintisiz ve istikrarlı sermaye çıkışları, artan şüpheleri, daha sıkı mevzuatları, aşırı dalgalı piyasaları ve net bir kârın olmadığını ortaya koyuyor. Kurumların Bitcoin'in fiyatını desteklemesi gerekiyordu ama bunun yerine kaçıyorlar. "Kurumsal talep" sadece bir hype ve FOMO (günceli kaçırma korkusu) idi. Akıllı para çoktan uzaklaşmaya başladı. Daha da kötüsü, kripto yanlısı yeni SEC (ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu) bile temkinli davranıyor. Zayıf dolandırıcılık korumalarını gerekçe göstererek Bitwise ve Grayscale gibi şirketlerin yeni spot Bitcoin ETF'lerini onaylamakta tereddüt ettikleri bildiriliyor.
Sonuç olarak, tüm bu Bitcoin ekosistemi aslında aldatmacadan başka bir şey değildir. Bu endüstri, acımasız ve durmak bilmeyen bir manipülasyonla ayakta tutulmaktadır; Tether ve Bitfinex gibi içeriden birileri, gerçek talep ve benimseme yanılsaması yaratmak için coinleri ve likiditeyi karıştırarak dikkatle tertiplenmiş bir şov yürütmektedir. Yatırımcıları kandırmak için bu güçlü marka anlatısını inşa ediyorlar ve herkesi devletlerin ve şirketlerin "bu işe yatkın ve inanmış" olduklarına ikna ediyorlar, oysa gerçekte bu durum özenle hazırlanmış bir pompalama ve teşvik etme dümeninden ibaret. Eğer hype’a kanmadan dikkatinizi verip gürültünün arkasını ihtiyatla görmeye çalışırsanız, tüm bunların ne kadar tehlikeli olduğunun farkına varabilirsiniz. Bitcoin'in fiyatı organik büyüme ya da gerçek kurumsal ilgiden kaynaklanmıyor; neredeyse tamamen Tether'in sınırsız dolar basması ve fiyatları yapay olarak yüksek tutmak için BTC satın almasıyla besleniyor. Bitcoin talebinin %90'ından fazlası bu Tether enjeksiyonları yoluyla gerçekleştiriliyor. Şu anda Trump yönetimi tarafından yürürlüğe konmaya çalışılanlar gibi stabilcoin mevzuatları bu likidite musluğunu kestiğinde, piyasa acımasız bir hesaplaşmayla karşı karşıya kalacaktır. Bitcoin kaçınılmaz olarak 100 bin doların çok altına düşecek ve kolayca 10 bin doların da altına inebilecektir. Sözde "kurumsal talep" buharlaştı, içeriden bilgi sızdıranlar ve alanlar ifşa oldu. Bu teşvik ve destek dümeni sonsuza kadar devam edemez. Bu satırlar, tüm bu anlatının nasıl uyduruk bir fantezi olduğunu gösteriyor. Uyarmadı demeyin; Bitcoin, sağlam paranın geleceği değil; saatli bir finansal bombadır. Zaten saçma sapan bir bomba olmasa ABD neden bu kadar heveslensin ki..?
Fiat illüzyonlarından birine dönüşen Bitcoin delüzyonuna karşı kendinizi korumak için sağlam bir seçeneğiniz olduğunu da unutmayın.
